Bebeklerde görülen göz tansiyonu, yetişkinlerdekinden çok farklı bir seyir izler. Yetişkinlerin göz küresi sertleşmiştir, bu yüzden tansiyon yükseldiğinde göz büyümez. Ancak bebeklerin göz akı (sklera) ve ön tabakası (kornea) çok esnektir. Göz içi basıncı yükseldiğinde, göz adeta bir balon gibi şişer ve büyür.
Halk arasında bazen bu durum “Ne kadar güzel, iri gözlü bir bebek” diyerek geçiştirilebilir. Oysa normalden büyük görünen gözler, bebeklerde glokomun en önemli ve bazen tek belirtisi olabilir. Tıp dilinde buftalmus (öküz gözü) denilen bu durum, aslında gözün içindeki yüksek basıncın dokuları germesinden kaynaklanır.
Belirtileri Nasıl Anlarsınız? Anne-Babalar İçin Kontrol Listesi
Bebekler dertlerini anlatamazlar, bu yüzden gözlem her şeydir. Eğer bebeğinizde veya çocuğunuzda şu üçlü belirtiden bir veya birkaçı varsa vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmalısınız:
1. Işığa Karşı Aşırı Hassasiyet (Fotofobi): Bebeğiniz güneş ışığında veya parlak lambaların altında gözlerini sımsıkı kapatıyor, kafasını çeviriyor veya huzursuz oluyorsa dikkat!
2. Sürekli Yaşarma (Epifora): Genellikle gözyaşı kanalı tıkanıklığıyla karıştırılır. Ancak glokomda bu yaşarmaya gözün saydam tabakasındaki donukluk eşlik eder.
3. Gözün Saydam Tabakasında Bulanıklık: Gözün en öndeki renkli kısmının (kornea) cam gibi parlak değil, dumanlı, puslu veya gri-beyaz bir renk alması ciddi bir uyarıdır.
Ayrıca çocuğun sürekli gözlerini ovuşturması veya huzursuzca ağlaması, göz içindeki baskının yarattığı rahatsızlığın bir dışavurumu olabilir.
Neden Bebeklerde Göz Tansiyonu Olur?
Yetişkinlerde glokom genellikle yaşlanma ve kanalların zamanla tıkanmasıyla oluşur. Bebeklerde ise durum tamamen bir “yapısal mimari hatadır “. Göz içindeki sıvıyı tahliye eden kanallar, anne karnındayken tam olarak gelişememiş veya bir doku parçasıyla örtülü kalmıştır. Sıvı içeride hapsolunca basınç artar ve görme sinirine zarar vermeye başlar.
Bazı durumlarda bu genetik geçişli olabilir, bazen de hamilelikte geçirilen enfeksiyonlar veya akraba evlilikleri riski artırabilir. Ancak çoğu zaman hiçbir belirgin neden yokken de ortaya çıkabilir.
Teşhis Süreci: Sabır ve Hassasiyet Şart
Bebeklerde göz tansiyonunu ölçmek, bir yetişkine “Şuraya bak ve bekle” demek kadar kolay değildir. Doç. Dr. Ali Olgun’un pediatrik vakalarda izlediği yol haritası genellikle şöyledir:
- Poliklinik Muayenesi: Eğer bebek izin verirse, el cihazlarıyla hızlıca bir ölçüm yapılır.
- Anestezi Altında Muayene: En kesin sonuç için bebek hafif bir uyku (sedasyon) altındayken göz tansiyonu ölçülür, kornea çapı hesaplanır ve görme siniri detaylıca incelenir. Bu süreç, bebeğin canı yanmadan, en doğru verileri toplamak için hayati önem taşır.
Tedavi: İlaç mı, Ameliyat mı?
Yetişkin glokomunda genellikle ilk adım damlalardır. Ancak pediatrik glokomda birincil tedavi hemen her zaman cerrahidir. İlaçlar, genellikle ameliyat gününe kadar zaman kazanmak veya ameliyat sonrası destek sağlamak için kullanılır.
Cerrahi Yöntemler (Gonyotomi ve Trabekülotomi)
Amacı, doğuştan tıkalı olan o “tahliye kanalını” açmaktır. Mikro-cerrahi yöntemlerle yapılan bu operasyonlarda başarı oranı, erken teşhis konulduğunda oldukça yüksektir. Eğer bu yöntemler yetersiz kalırsa, göz içine özel mikro tüpler (valf sistemleri) yerleştirilerek sıvının dışarı akması sağlanabilir.
"Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı" İle Karıştırmayın!
Bu, polikliniklerde en sık yapılan hatadır. Bebeklerin gözü yaşardığında aileler (ve bazen uzman olmayan hekimler) bunun sadece kanal tıkanıklığı olduğunu düşünür. Evet, kanal tıkanıklığı çok daha yaygındır ancak glokom çok daha tehlikelidir. Eğer yaşarmaya gözde büyüme ve ışık hassasiyeti eşlik ediyorsa, “kanaldır geçer” demeden mutlaka kapsamlı bir glokom taraması yapılmalıdır.
Tedavi Sonrası Hayat: Takip, Takip, Yine Takip!
Ameliyat bitti, tansiyon düştü; peki işimiz bitti mi? Ne yazık ki hayır. Pediatrik glokom, çocuğun büyüme süreci boyunca (hatta ömür boyu) takip edilmesi gereken bir durumdur.
- Gözlük ve Göz Tembelliği: Glokomlu gözlerde numara bozuklukları ve buna bağlı göz tembelliği (ambliyopi) gelişme riski yüksektir. Ameliyat sonrası görme kalitesini artırmak için kapama tedavileri veya gözlük kullanımı gerekebilir.
- Düzenli Kontroller: Çocuk büyüdükçe gözün yapısı değiştiği için tansiyonun tekrar yükselme ihtimali her zaman vardır.
Ailelere Bir Not: Korkmayın, Harekete Geçin
Çocuğunuza glokom teşhisi konulması sarsıcı olabilir. Ancak unutmayın ki tıp, özellikle de pediatrik oftalmoloji son 20 yılda devasa adımlar attı. Doç. Dr. Ali Olgun’un tecrübesi ve modern teknolojik imkanlarla, bu sinsi hastalık kontrol altına alınabilir ve çocuğunuz dünyayı tüm renkleriyle, net bir şekilde görmeye devam edebilir.
Erken teşhis edilen ve doğru ameliyat edilen bir bebek, normal bir eğitim hayatı sürebilir, spor yapabilir ve parlak bir geleceğe sahip olabilir. Buradaki en önemli kahramanlar; belirtileri erken fark eden dikkatli ebeveynler ve hassas müdahaleyi yapan uzman hekimdir.
